فیوژن یا ادغام مفصل

آرترودز یا ادغام مفصل

آرترودز (Arthrodesis) یک روش جراحی است که طی آن استخوان‌های دخیل در یک مفصل را به یکدیگر جوش می‌دهند. در این جراحی مفصل مابین دو استخوان برداشته می‌شود؛ از این رو به آن فیوژن یا می‌گویند. هدف از انجام عمل فیوژن این است که مانع از حرکت مفصل و ایجاد درد شود، پایداری استخوانی را افزایش دهد و توازن مفصلی را در افراد مبتلا به التهاب مفاصل افزایش دهد. هنگامی که درمان‌های اولیه نظیر دارودرمانی، فیزیوتراپی و … مؤثر نباشند، گاهی این روش از تعویض مفصل عملکرد بهتری دارد. فیوژن معمولاً روی مچ دست و قوزک پا انجام می‌شود اما ممکن است در موارد دیگری نظیر انگشت‌های دست و پا و یا برخی مهره‌های ستون فقرات نیز مورد استفاده قرار گیرد.

arthrodesis-1Arthrodesis-2

روش‌های جراحی

روش‌های متعددی برای انجام این عمل وجود دارد که از جمله می‌توان به چهار روش زیر اشاره نمود.

پیوند استخوان (Bone Graft)

در این روش، یک تکه استخوان پیوندی بین دو استخوان قرار داده ‌می‌شود. استخوان پیوندی ممکن است از ناحیه دیگری از بدن خود شخص (خودگرافت) یا از یک بانک استخوانی (دگرگرافت) گرفته شده باشد.

خودگرافت

اغلب جراحان استفاده از خودگرافت‌ها را ترجیح می‌دهند زیرا علاوه بر اینکه خطرات ناشی از دگرگرافت‌ها نظیر پس زده شدن توسط سیستم ایمنی را ندارد، دربردارنده سلول‌های زنده استخوانی خودی (استئوبلاست (Osteoblast)) است؛ بنابراین می‌تواند استخوان جدید بسازد (نقش استخوان‌سازی Osteoinductive). همچنین می‌تواند به عنوان یک ماتریس یا داربست بین استخوان‌های اولیه عمل کند تا استخوان جدید حول آن شکل گیرد (نقش اتصال دهندگی Osteoconductive). مشکل اصلی در بکارگیری خودگرافت‌ها این است که منبع کمی برای آن وجود دارد و استخوان را نمی‌توان به راحتی از هر ناحیه‌ای از بدن برداشت. خودگرافت معمولاً از ناحیه هیپ برداشته می‌شود.
Arthrodesis-3

دگرگرافت

دگرگرافت این مزیت را دارد که بیشتر از خودگرافت در دسترس است اما بسیاری از سلول‌های زنده و سلول‌های مغز استخوان آن از بین رفته‌اند؛ زیرا پس از اینکه استخوان از شخص اهدا کننده گرفته شد تحت عملیاتی مثل یخ زدن، حذف مواد معدنی و … قرار می‌گیرد. اگر چه این امر باعث می‌شود پاسخ منفی از طرف سیستم ایمنی به حداقل برسد و استخوان اهدایی راحت‌تر توسط بدن پذیرفته شود اما به دلیل از بین رفتن سلول‌های بافت استخوان، خاصیت استخوان‌سازی دگرگرافت‌ها کم می‌شود اگر چه خاصیت داربستی‌شان حفظ می‌گردد. اخیراً در بکارگیری دگرگرافت‌ها نیز تدابیری اندیشیده شده است که بتوان خاصیت استخوان‌سازی آن را تا حدی برآورده نمود.

استخوان مصنوعی

بسیاری از استخوان‌های مصنوعی می‌توانند جایگزین مناسبی در این عمل جراحی باشند. این استخوان‌ها که معمولاً از موادی مانند هیدروکسی آپاتیت یا تری کلسیم فسفات ساخته می‌شوند، ساختار اسفنجی استخوان را تقلید کرده و نقش اتصال دهندگی را به خوبی ایفا می‌کنند اما از خاصیت استخوان‌سازی بی‌بهره هستند. اخیراً تلاش‌هایی در این زمینه انجام شده است که به استخوان مصنوعی نیز خاصیت استخوان‌سازی بدهند اما این امر در مرحله مطالعات تحقیقاتی قرار دارد.
Arthrodesis-4

ایمپلنت‌های فلزی

در این روش، جراح از پین، صفحه، پیچ، سیم یا میله برای چسباندن استخوان‌ها استفاده می‌کند تا پس از گذشت زمان خودشان به یکدیگر جوش بخورند. ایمپلنت‌ها می‌توانند دو استخوانی که می‌خواهند جوش بخورند را در موقعیتی نگه دارند که رشد استخوانی را در جهت دلخواه ممکن سازد. در شرایطی که مقدار استخوان از دست رفته قابل توجه نباشد معمولاً از این روش استفاده می‌شود.
Arthrodesis-5

روش‌های ترکیبی

در جراحی فیوژن معمولاً ترکیبی از روش‌های فوق مورد استفاده قرار می‌گیرد تا جوش خوردن استخوان‌ها را تسهیل کند.

مراحل جراحی

  • ابتدا جراح به بیمار بیهوشی عمومی یا موضعی می‌دهد؛
  • برای حصول اطمینان از اینکه بیمار حین جراحی دچار عفونت نمی‌شود، پیش از عمل ناحیه جراحی با ماده ضد عفونی کننده شسته می‌شود؛
  • در ناحیه آسیب‌دیده یک شکاف ایجاد شده، رباط‌ها و زردپی‌ها (و برخی استخوان‌ها در جراحی قوزک پا) از مسیر کنار زده می‌شوند تا جراح بتواند استخوان‌ها و مفاصل تحت جراحی را به درستی مشاهده کند؛
  • غضروف‌های مفصلی از روی مفاصلی که می‌خواهند جوش بخورند، برداشته می‌شود؛
  • در صورتی که پیوند استخوانی مد نظر باشد بین استخوان‌های مزبور، بافت پیوندی (استخوان طبیعی یا مصنوعی) قرار می‌گیرد؛
  • با استفاده از یک ایمپلنت فلزی و پیچ و مهره، استخوان‌ها در جای خود ثابت می‌شوند؛
  • رباط‌ها و سایر بافت‌ها به محل اولیه خود بازگردانده می‌شوند؛
  • ناحیه جراحی بخیه زده می‌شود.

بعد از عمل معمولاً از یک قالب (که به عنوان مثال آرنج یا بازو را بی‌حرکت نگه می‌دارد) استفاده می‌شود که ناحیه جراحی تا جوش خوردن کامل جابجا نشود.

Arthrodesis-6

این جراحی برای چه کسانی مناسب است؟

بیمارانی که از التهاب شدید مفاصل رنج می‌برند، به طوری که مفصل تا حدی آسیب دیده است که سایر شیوه‌های کنترل درد اثربخشی ندارد، کاندید استفاده از این روش درمانی هستند. بسته به شرایط بیمار، محل مفصل آسیب‌دیده و مدت زمان لازم برای بهبودی، بیمار ممکن است تحت درمان تعویض مفصل یا فیوژن قرار گیرد.

مزایا و معایب

اثر اصلی فیوژن رهایی از درد است.

مزایا
  • درد از بین می‌رود؛
  • مفصل ادغام شده مجدداً متعادل می‌شود؛
  • بیمار می‌تواند به راحتی بر روی مفصل ادغام شده بار را تحمل کند؛
  • در بیمارانی که از تورم شدید مفاصل رنج می‌برند، توازن استخوانی بهبود می‌یابد.
معایب
  • تعویض مفصل ممکن است همچنان یک انتخاب بهتر برای برخی بیماران باشد؛
  • انعطاف و حرکت یک مفصل ادغام شده کمتر است؛
  • به احتمال کم ممکن است زخم‌های جراحی دیر ترمیم شوند.

خطرات

  • بیهوشی
  • آسیب به اعصاب یا عروق در مسیر جراحی
  • عفونت
  • جوش نخوردن استخوان‌ها
  • بد جوش خوردن استخوان‌ها

مراقبت‌های پس از عمل

پس از جراحی و تا زمانی که تصویر X-ray نشان دهد که دو استخوان به هم جوش خورده‌اند و ادغام اتفاق افتاده است، اطراف مفصل تحت عمل یک قالب گذاشته می‌شود. به عنوان مثال بیمارانی که قوزک پایشان تحت جراحی قرار گرفته است باید از بلند کردن اجسام سنگین در مدت 8 تا 12 هفته خودداری کنند. بیماران بایستی سعی کنند که محل جراحی را تا حد امکان بالا نگه دارند تا از تورم آن جلوگیری شود و درمان سریع‌تر صورت گیرد. از آنجا که بیمار باید تا حد امکان بار وارد بر مفصل را کاهش دهد، استفاده از عصای زیر بغل و ویلچر می‌تواند مناسب باشد.
از جمله مشکلاتی که ممکن است بیمار پس از عمل متحمل شود می‌توان درد در ناحیه جوش خوردگی، آسیب به اعصاب ناحیه جراحی، عفونت یا شکست اجزایی که در موضع کار گذاشته شده‌اند (مثل پین‌ها، پیچ‌ها و …) را نام برد. مهمترین مشکلی که می‌تواند رخ دهد، عدم ادغام مفصل است. با این حال جراحی فیوژن در بیشتر موارد بسیار موفقیت‌آمیز است و عوارض نامبرده ممکن است به ندرت رخ دهند.

Scroll to Top
برای عضویت در خبرنامه سایت دکتر الماسی زاده،ایمیل خود را وارد کنید

ایمیل شما محافظت میشود